اگر نیمه‌شب با احساس خشکی شدید دهان از خواب بیدار می‌شوید یا صبح‌ها قبل از هر کاری به دنبال یک لیوان آب می‌گردید، احتمالاً با مشکلی به نام خشکی دهان شبانه مواجه هستید.
خشکی دهان شبانه که در اصطلاح پزشکی به آن زروستومیا (Xerostomia) گفته می‌شود، حالتی است که در آن دهان رطوبت کافی ندارد و فرد احساس خشکی، چسبندگی زبان یا تشنگی آزاردهنده میکند.
البته باید بدانید که این مشکل همیشه به معنای کاهش تولید بزاق نیست؛ گاهی مقدار بزاق طبیعی است، اما فرد همچنان احساس خشکی میکند.
نکته جالب اینجاست که تولید بزاق به‌طور طبیعی هنگام خواب کاهش پیدا میکند. به همین دلیل، اگر عواملی مثل تنفس دهانی، گرفتگی بینی یا مصرف بعضی داروها هم وجود داشته باشند، احتمال تجربه خشکی دهان در طول شب بیشتر می‌شود.
از طرفی، بزاق فقط برای مرطوب نگه داشتن دهان نیست و نقش‌های مهمی در سلا‌مت دندان‌ها، شروع فرایند هضم غذا، محافظت از بافت‌های دهان و کنترل باکتری‌ها دارد. اگر می‌خواهید بیشتر با این مایع حیاتی آشنا شوید، پیشنهاد می‌کنیم مقاله وجود بزاق در دهان چه تاثیری دارد؟ 9 کاری که بزاق دهان برایمان میکند را هم بخوانید.
عناوین مقاله «خشکی دهان شبانه چیست؟ علت و تأثیر آن بر کیفیت خواب»:
خشکی دهان هنگام خواب دلایل مختلفی دارد. گاهی موضوع به یک عادت ساده برمی‌گردد و گاهی می‌تواند نشانه یک مشکل زمینه‌ای باشد.
مهم‌ترین علت‌ها عبارت‌اند از:
یکی از شایع‌ترین دلایل خشکی دهان شبانه، باز ماندن دهان و تنفس از طریق آن است.
وقتی به‌جای بینی از دهان نفس می‌کشید، جریان هوا باعث تبخیر رطوبت سطح زبان و مخاط دهان می‌شود. گرفتگی بینی، آلرژی، انحراف تیغه بینی و بعضی مشکلات تنفسی می‌توانند این وضعیت را تشدید کنند.
اگر در طول روز به اندازه کافی آب ننوشید یا به دلیل تعریق، تب و فعالیت بدنی مایعات زیادی از دست بدهید، ممکن است شب‌ها با خشکی دهان مواجه شوید.
البته نوشیدن آب قبل از خواب به‌تنهایی راه‌حل قطعی نیست؛ بهتر است دریافت مایعات در طول روز متعادل باشد.
برخی داروها روی عملکرد غدد بزاقی تأثیر می‌گذارند و تولید بزاق را کاهش می‌دهند.
از جمله:
اگر بعد از شروع یک داروی جدید متوجه خشکی دهان شده‌اید، بهتر است موضوع را با پزشک مطرح کنید. دارو را خودسرانه قطع نکنید.
آپنه خواب یکی از مشکلات مهمی است که نباید در بررسی خشکی دهان شبانه نادیده گرفته شود.
در این اختلال، راه هوایی فرد هنگام خواب به‌طور موقت مسدود می‌شود و تنفس برای چند لحظه متوقف یا محدود می‌شود. خروپف بلند، بیدار شدن با احساس خفگی، تنفس دهانی و خشکی دهان صبحگاهی می‌توانند از نشانه‌های همراه آن باشند.
اگر خشکی دهان با خروپف شدید، خواب‌آلودگی روزانه یا قطع تنفس مشاهده‌شده توسط اطرافیان همراه است، بررسی احتمال آپنه خواب اهمیت زیادی دارد.
بعضی بیماری‌ها هم می‌توانند باعث خشکی مداوم دهان شوند؛ از جمله:
جالب است بدانید بزاق علاوه بر نقش مهمی که در حفظ سلا‌مت دهان دارد، از نظر تشخیصی هم مورد توجه محققان قرار گرفته است. امروزه پژوهشگران در حال بررسی امکان شناسایی برخی نشانگرهای زیستی سرطان دهان از طریق نمونه بزاق هستند. اگر می‌خواهید بدانید این روش چقدر قابل اعتماد است و آیا می‌تواند جایگزین نمونه‌برداری یا بیوپسی شود، مقاله تست بزاق برای تشخیص سرطان دهان ؛ آیا تست بزاق جایگزین بیوپسی می شود؟ را مطالعه کنید.
خشکی هم‌زمان چشم و دهان، تشنگی و تکرر ادرار یا ادامه‌دار بودن علائم، نیاز به بررسی پزشکی دارد.
شاید در نگاه اول خشکی دهان مشکل کوچکی به نظر برسد، اما تکرار آن می‌تواند خواب شبانه را تحت تأثیر قرار دهد.
مهم‌ترین اثرات آن عبارت‌اند از:
البته یک نکته مهم وجود دارد: خشکی دهان به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که فرد دچار اختلال خواب است. گاهی این مشکل فقط یکی از نشانه‌های یک اختلال زمینه‌ای محسوب می‌شود.
خشکی دهان شبانه و صبحگاهی ممکن است به یک علت مشترک مربوط باشند، اما همیشه یکسان نیستند.
| نوع خشکی دهان | علت‌های احتمالی | نشانه‌های همراه |
|---|---|---|
| خشکی دهان هنگام خواب | تنفس دهانی، کاهش طبیعی بزاق | بیدار شدن برای نوشیدن آب |
| خشکی دهان صبحگاهی | خروپف، گرفتگی بینی، آپنه خواب | خشکی زبان و گلو بعد از بیداری |
| خشکی دهان مداوم | داروها، دیابت، شوگرن | خشکی در طول روز و شب |
| خشکی دهان همراه تشنگی | کم‌آبی بدن یا اختلال قند خون | تشنگی زیاد و گاهی تکرر ادرار |
برای کنترل این مشکل، اول باید علت اصلی آن مشخص شود. بااین‌حال، چند راهکار ساده می‌توانند به کاهش علائم کمک کنند:
سلا‌مت دهان و دندان فقط به رفع مشکلاتی مثل خشکی دهان محدود نمی‌شود؛ مراقبت منظم و رسیدگی به مشکلات دندان‌ها هم نقش مهمی در حفظ سلا‌مت و زیبایی لبخند دارد. کلینیک دندانپزشکی دانا با ارائه خدمات متنوع دندانپزشکی، از جمله بلیچینگ دندان در رشت، ایمپلنت دندان در رشت، ارتودنسی دندان در رشت، پر کردن دندان در رشت و دیگر خدمات تخصصی در کنار مراجعان خود است. اگر به دنبال دریافت خدمات زیبایی یا درمانی دندانپزشکی هستید، می‌توانید برای آشنایی بیشتر با خدمات و متخصصان این مجموعه به کلینیک دانا رشت مراجعه کنید.
خشکی دهان شبانه مشکلی شایع است که می‌تواند از کاهش طبیعی بزاق هنگام خواب، تنفس دهانی، کم‌آبی بدن یا مصرف داروها ناشی شود. بااین‌حال، گاهی این علامت با مشکلاتی مثل آپنه خواب، دیابت یا سندرم شوگرن ارتباط دارد.
اگرچه چند تغییر ساده در سبک زندگی می‌توانند به کاهش خشکی دهان کمک کنند، اما در صورت تکرار و ادامه‌دار بودن علائم، پیدا کردن علت اصلی اهمیت بیشتری دارد. فراموش نکنید که خواب باکیفیت فقط به مدت خواب وابسته نیست؛ سلا‌مت تنفس و دهان هم در داشتن یک خواب آرام نقش مهمی دارند.
این مقاله توسط تیم تحریریه پزشکی کلینیک دندانپزشکی دانا و از منابع علمی و مطالعات معتبر در حوزه دندانپزشکی تهیه شده است:
در صورت منتشر شدن مطالب علمی جدید و معتبر، این مقاله بروزرسانی خواهد شد.
تاریخ آخرین بازبینی و بروزرسانی محتوای این مقاله: آبان 1405 – November 2026
کاهش تولید بزاق هنگام خواب طبیعی است، اما خشکی شدید، مکرر یا آزاردهنده نباید نادیده گرفته شود. این وضعیت ممکن است به تنفس دهانی، داروها یا بیماری‌های زمینه‌ای مربوط باشد.
ممکن است یکی از نشانه‌های همراه آپنه خواب باشد؛ به‌خصوص اگر با خروپف بلند، قطع تنفس هنگام خواب و خواب‌آلودگی روزانه همراه شود. برای تشخیص قطعی، ارزیابی پزشکی لازم است.
ممکن است علت اصلی خشکی دهان، کم‌آبی نباشد. تنفس از راه دهان، گرفتگی بینی، داروها و اختلالات خواب هم می‌توانند باعث این مشکل شوند.
بله. بزاق به شست‌وشوی محیط دهان، کنترل باکتری‌ها و محافظت از مینای دندان کمک میکند. کاهش بزاق می‌تواند احتمال پوسیدگی دندان، حساسیت و عفونت‌های دهانی را افزایش دهد.
اگر خشکی دهان مداوم است، خواب شما را مختل میکند، با خشکی چشم و تشنگی زیاد همراه است یا با وجود رعایت توصیه‌های مراقبتی بهبود پیدا نمی‌کند، بهتر است علت آن بررسی شود.
مطالب منتخب سردبیر
ساعت کاری:
شنبه تا چهارشنبه : 8:30 صبح تا 20:00 شب ، پنجشنبه: 8:30 صبح تا 15:00 عصر
0 دیدگاه ثبت شده است
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید!