6 روش برای درمان خونریزی لثه هنگام مسواک زدن؛ علت خونریزی لثه چیست؟

اگر تا به حال موقع مسواک زدن کف دهانتان را که نگاه کرده‌اید و رگه‌ای از خون دیده‌اید، احتمالاً اولین فکرتان این بوده که «چیز مهمی نیست، شاید زیادی محکم مسواک زدم!». اما اگر این اتفاق مرتب تکرار می‌شود، بهتر است کمی جدی‌تر به آن نگاه کنید.

خونریزی لثه هنگام مسواک زدن در بسیاری از موارد به دلیل تجمع پلاک و التهاب لثه اتفاق می‌افتد. با این حال، همیشه هم موضوع به همین سادگی نیست. خونریزی مکرر می‌تواند نشانه ژنژیویت (التهاب لثه)، بیماری پریودنتال یا در موارد کمتر شایع، بعضی بیماری های زمینه‌ای و اثر برخی داروها باشد.

خبر خوب این است که اگر مشکل در مرحله التهاب اولیه لثه باشد، معمولاً می‌توان آن را کنترل و برطرف کرد. اما اگر التهاب پیشرفت کند و به پریودنتیت برسد، ممکن است به بافت‌ها و استخوانی که دندان را نگه می‌دارند آسیب وارد شود.

پس اگر لثه‌هایتان هر بار با مسواک خونریزی می‌کنند، بهتر است به‌جای اینکه مسواک را کنار بگذارید، علت را پیدا کنید.

خونریزی لثه هنگام مسواک زدن نشانه چیست؟

شایع‌ترین دلیل خونریزی لثه، التهاب ناشی از تجمع پلاک دندانی است.

پلاک همان لایه چسبناک و نازکی است که مدام روی دندان‌ها تشکیل می‌شود و حاوی باکتری است. اگر این پلاک به‌خوبی پاک نشود، اطراف خط لثه جمع می‌شود و لثه را تحریک می‌کند. با گذشت زمان هم ممکن است سفت شود و به جرم یا تارتار تبدیل شود؛ چیزی که دیگر با مسواک معمولی نمی‌توان آن را پاک کرد.

اگر خونریزی لثه دارید، شاید همزمان این علائم را هم تجربه کنید:

• قرمز شدن لثه‌ها
• تورم لثه
• حساسیت یا درد
• بوی بد مداوم دهان
• عقب رفتن لثه
• حساس شدن یا لق شدن دندان‌ها
• مشاهده چرک اطراف لثه
• تغییر نحوه قرار گرفتن دندان‌ها هنگام گاز زدن

همه این علائم الزاماً به معنی بیماری پیشرفته لثه نیستند، اما اگر خونریزی مرتب اتفاق می‌افتد، مخصوصاً اگر همراه با لق شدن دندان یا عقب نشینی قابل توجه لثه باشد، بهتر است دندانپزشک آن را بررسی کند.

علت خونریزی لثه هنگام مسواک زدن چیست؟

خونریزی لثه دلایل مختلفی دارد؛ از یک مسواک زدن اشتباه گرفته تا بیماری های جدی‌تر لثه.

1. التهاب لثه یا ژنژیویت

یکی از شایع‌ترین علت‌های خونریزی لثه، ژنژیویت است.

وقتی پلاک اطراف خط لثه جمع می‌شود، بدن به باکتری‌های موجود در آن واکنش التهابی نشان می‌دهد. نتیجه می‌تواند لثه‌هایی قرمز، متورم و حساس باشد که با کوچک‌ترین تحریک خونریزی می‌کنند.

ژنژیویت، مرحله اولیه بیماری لثه محسوب می‌شود و خبر خوب این است که در بسیاری از موارد، با مراقبت مناسب قابل برگشت است.

اگر می‌خواهید بیشتر درباره التهاب لثه بدانید، مقاله 5 مرحله پیشرفت بیماری لثه: از التهاب تا تخریب استخوان را مطالعه کنید.

2. پریودنتیت

گاهی التهاب لثه مدت زیادی باقی می‌ماند و درمان نمی‌شود. در بعضی افراد، این التهاب می‌تواند پیشرفت کند و به پریودنتیت برسد.

در این مرحله دیگر فقط خود لثه درگیر نیست؛ بافت‌ها و استخوان اطراف دندان هم ممکن است آسیب ببینند. ایجاد پاکت‌های اطراف دندان، تحلیل استخوان و در مراحل پیشرفته لق شدن دندان از عوارض احتمالی آن هستند.

نکته مهم اینجاست که آسیب ایجادشده در پریودنتیت را نمی‌توان صرفاً با بهتر مسواک زدن برطرف کرد و معمولاً به درمان تخصصی نیاز است.

3. مسواک زدن با فشار زیاد

گاهی مشکل از خود مسواک نیست؛ از فشاری است که هنگام مسواک زدن وارد می‌کنیم.

اگر با فشار زیاد و حرکات خشن مسواک می‌زنید یا از مسواک با برس نامناسب استفاده می‌کنید، ممکن است لثه تحریک یا حتی آسیب ببیند.

برای بیشتر افراد، مسواک نرم، فشار ملایم و تکنیک صحیح انتخاب بهتری است. توصیه انجمن دندانپزشکی آمریکا این است که دندان‌ها دو بار در روز، هر بار حدود دو دقیقه، با خمیردندان حاوی فلوراید مسواک زده شوند.

4. تمیز نکردن بین دندان‌ها

حتی اگر خیلی منظم مسواک بزنید، باز هم مسواک نمی‌تواند تمام قسمت‌های بین دندان‌ها را تمیز کند.

پلاک و ذرات باقی‌مانده در این قسمت‌ها می‌توانند به مرور باعث التهاب و خونریزی لثه شوند. به همین دلیل، تمیز کردن روزانه فضای بین دندان‌ها با نخ دندان، برس بین‌دندانی یا وسیله مناسب دیگر اهمیت زیادی دارد.

البته انتخاب وسیله مناسب برای همه یکسان نیست. مثلاً اگر فاصله بین دندان‌ها بیشتر باشد، برس بین‌دندانی می‌تواند گزینه مناسب‌تری باشد؛ در فضاهای خیلی تنگ، نخ دندان معمولاً کاربرد بیشتری دارد.

5. سیگار و محصولات تنباکویی

سیگار فقط به ریه‌ها آسیب نمی‌زند؛ لثه‌ها هم از آن بی‌نصیب نمی‌مانند.

مصرف سیگار یکی از عوامل مهم خطر بیماری‌های لثه است و می‌تواند سلا‌مت لثه و روند درمان آن را تحت تأثیر قرار دهد.

اگر سیگار مصرف می‌کنید، ترک آن یکی از بهترین کارهایی است که می‌توانید برای سلا‌مت دهان و البته سلا‌مت کلی بدن انجام دهید.

6. تغییرات هورمونی

هورمون‌ها هم می‌توانند روی لثه تأثیر بگذارند. این موضوع به‌خصوص در دوران بارداری اهمیت دارد.

در دوران بارداری، تغییرات هورمونی می‌تواند حساسیت لثه‌ها نسبت به پلاک را بیشتر کند و باعث شود لثه‌ها راحت‌تر متورم یا دچار خونریزی شوند.

بنابراین اگر در دوران بارداری متوجه خونریزی لثه شدید، آن را صرفاً به تغییرات هورمونی نسبت ندهید. رعایت بهداشت دهان و مراجعه منظم به دندانپزشک همچنان اهمیت دارد و بارداری به‌خودی‌خود دلیل مناسبی برای به تعویق انداختن درمان‌های ضروری دندان نیست.

7. دیابت

دیابت کنترل‌نشده می‌تواند احتمال ابتلا به بیماری لثه را افزایش دهد و روند بهبود عفونت‌های دهان را دشوارتر کند.

اگر دیابت دارید و مدتی است لثه‌هایتان مرتب خونریزی می‌کنند، متورم یا قرمز شده‌اند، بهتر است موضوع را با دندانپزشک در میان بگذارید و مراقبت‌های دندانپزشکی را جدی‌تر دنبال کنید.

اگر می‌خواهید بیشتر درباره تاثیر دیابت بر دهان بدانید، مقاله تاثیر دیابت بر دهان؛ آیا افراد دیابتی می توانند جراحی لثه انجام دهند؟ را مطالعه کنید.

8. بعضی داروها و بیماری‌های زمینه‌ای

گاهی اوقات داروها هم در افزایش خونریزی نقش دارند. برای مثال، برخی داروهای مؤثر بر انعقاد خون می‌توانند باعث شوند خونریزی راحت‌تر اتفاق بیفتد.

بعضی بیماری‌های زمینه‌ای و اختلالات انعقادی نیز ممکن است با خونریزی لثه همراه باشند.

کمبود شدید ویتامین C، که به اسکوروی منجر می‌شود، نیز می‌تواند باعث خونریزی لثه شود؛ اما در افراد دارای رژیم غذایی متنوع، علت شایع خونریزی لثه نیست.

بنابراین اگر لثه‌هایتان خونریزی می‌کنند، بهتر است خودسرانه سراغ مکمل‌های ویتامینی نروید. اول باید علت اصلی مشخص شود.

چگونه خونریزی لثه را هنگام مسواک زدن کاهش دهیم؟

اگر هر بار که مسواک می‌زنید کمی خون می‌بینید، اولین کار این نیست که مسواک را کنار بگذارید. اتفاقاً باید بهداشت دهان را درست‌تر انجام دهید.

1. درست مسواک بزنید، نه محکم‌تر

روزانه دو بار و هر بار حدود دو دقیقه مسواک بزنید.

مسواک را با زاویه مناسب در امتداد خط لثه قرار دهید و با حرکات کوتاه و آرام، پلاک را از روی دندان‌ها و اطراف لثه پاک کنید.

قرار نیست با فشار زیاد دندان‌ها را «بسابید»! مسواک نرم و فشار ملایم معمولاً انتخاب مناسب‌تری است.

هم مسواک دستی و هم مسواک برقی می‌توانند مؤثر باشند؛ مهم‌تر از نوع مسواک، نحوه استفاده صحیح از آن است.

2. تمیز کردن بین دندان‌ها را فراموش نکنید

حداقل روزی یک‌بار فضای بین دندان‌ها را تمیز کنید.

برای این کار می‌توانید از نخ دندان یا برس بین‌دندانی مناسب استفاده کنید. اگر نمی‌دانید کدام گزینه برای شما مناسب‌تر است، دندانپزشک یا متخصص بهداشت دهان می‌تواند راهنمایی‌تان کند.

ممکن است در شروع استفاده منظم از نخ دندان کمی خون ببینید، به‌خصوص اگر لثه‌ها از قبل ملتهب باشند. اما اگر خونریزی شدید یا مداوم است، بهتر است علت آن بررسی شود.

3. خمیردندان حاوی فلوراید استفاده کنید

فلوراید یکی از مهم‌ترین ترکیبات برای مراقبت روزانه از دندان‌هاست.

برای بزرگسالان، مسواک زدن دو بار در روز با خمیردندان حاوی فلوراید توصیه می‌شود.

بعد از مسواک، خمیردندان را تف کنید و بهتر است بلافاصله دهان را با مقدار زیادی آب نشویید. با این کار، فلوراید مدت بیشتری روی دندان‌ها باقی می‌ماند.

4. دهان‌شویه را جایگزین مسواک و نخ دندان نکنید

دهان‌شویه در بعضی شرایط می‌تواند به کنترل پلاک و التهاب کمک کند، اما قرار نیست جای مسواک و تمیز کردن بین دندان‌ها را بگیرد.

برخی دهان‌شویه‌های ضدباکتریایی، از جمله محصولات حاوی کلرهگزیدین، ممکن است در شرایط خاص و برای مدت مشخص توسط دندانپزشک تجویز شوند.

اما کلرهگزیدین برای استفاده طولانی‌مدت و خودسرانه مناسب نیست و می‌تواند باعث تغییر رنگ دندان و زبان شود.

ضمن اینکه بهتر است دهان‌شویه را بلافاصله بعد از مسواک زدن استفاده نکنید، چون ممکن است فلوراید خمیردندان را از سطح دندان‌ها بشوید.

5. اگر سیگار می‌کشید، برای ترک آن اقدام کنید

ترک سیگار یکی از کارهای مهمی است که می‌توانید برای سلا‌مت لثه انجام دهید.

سیگار خطر بیماری‌های پریودنتال را افزایش می‌دهد و می‌تواند پاسخ بدن به عفونت و روند درمان بافت لثه را تحت تأثیر قرار دهد.

حتی اگر ترک کامل برایتان سخت است، شروع کردن و کمک گرفتن از پزشک یا برنامه‌های ترک دخانیات می‌تواند قدم مهمی باشد.

6. اگر جرم دارید، پاک‌سازی حرفه‌ای انجام دهید

جرم دندانی با مسواک و نخ دندان معمولی از بین نمی‌رود.

اگر دندانپزشک تشخیص دهد که جرم و پلاک زیادی دارید، ممکن است پاک‌سازی حرفه‌ای برایتان لازم باشد.

یک نکته مهم: لازم نیست همه افراد دقیقاً هر شش ماه یک‌بار جرم‌گیری کنند. فاصله مناسب مراجعه و پاک‌سازی به شرایط هر فرد، میزان خطر پوسیدگی، وضعیت لثه و سابقه بیماری پریودنتال بستگی دارد.

آیا هنگام خونریزی لثه باید مسواک زدن را متوقف کرد؟

معمولاً نه. اگر علت خونریزی التهاب لثه باشد، کنار گذاشتن مسواک مشکل را حل نمی‌کند؛ برعکس، پلاک بیشتری روی دندان‌ها باقی می‌ماند و التهاب می‌تواند بیشتر شود.

به‌جای قطع مسواک زدن، فشار دستتان را کمتر کنید، از مسواک نرم استفاده کنید و مطمئن شوید که تکنیک مسواک زدنتان درست است.

البته اگر خونریزی شدید، خودبه‌خودی یا طولانی‌مدت است، دیگر بهتر است موضوع را فقط به روش مسواک زدن نسبت ندهید و برای پیدا کردن علت به دندانپزشک یا پزشک مراجعه کنید.

چه زمانی برای خونریزی لثه باید به دندانپزشک مراجعه کرد؟

یک بار خون دیدن هنگام مسواک زدن لزوماً به معنی وجود یک بیماری جدی نیست. اما اگر این اتفاق مرتب تکرار می‌شود، بهتر است آن را نادیده نگیرید.

در موارد زیر مراجعه به دندانپزشک اهمیت بیشتری پیدا می‌کند:

• لثه‌ها مرتب هنگام مسواک یا نخ دندان خونریزی می‌کنند.
• لثه‌ها قرمز یا متورم شده‌اند.
• لثه دردناک یا حساس است.
• بوی بد دهان برای مدت طولانی باقی مانده است.
• لثه‌ها عقب رفته‌اند.
• دندان‌ها لق شده‌اند.
• هنگام جویدن درد دارید.
• اطراف دندان‌ها چرک مشاهده می‌کنید.
• نحوه قرار گرفتن دندان‌ها هنگام گاز زدن تغییر کرده است.
• با وجود رعایت مناسب بهداشت دهان، خونریزی همچنان ادامه دارد.

اگر خونریزی، التهاب، عقب‌رفتگی لثه یا لق شدن دندان‌ها برایتان تکرار می‌شود، بهتر است درمان را به تعویق نیندازید. در صورت نیاز به درمان تخصصی، جراحی لثه در رشت می‌تواند با توجه به شرایط لثه و تشخیص دندانپزشک انجام شود.

چه زمانی خونریزی لثه جدی‌تر است؟

اگر خونریزی همراه با تورم شدید، درد قابل‌توجه، زخم یا لکه قرمز در دهان، توده در دهان یا لب یا لق شدن دندان باشد، بهتر است سریع‌تر برای ارزیابی پزشکی یا دندانپزشکی اقدام کنید.

همچنین اگر علاوه بر لثه، قسمت‌های دیگری از بدن هم دچار خونریزی غیرعادی یا کبودی‌های بی‌دلیل می‌شوند، لازم است علت‌های پزشکی احتمالی نیز بررسی شوند.

جدول علت و درمان خونریزی لثه

درمان خونریزی لثه در دندانپزشکی چگونه انجام می‌شود؟

درمان خونریزی لثه یک نسخه ثابت برای همه ندارد. دندانپزشک ابتدا باید مشخص کند مشکل دقیقاً از کجاست و بیماری در چه مرحله‌ای قرار دارد.

اگر مشکل ژنژیویت باشد، معمولاً کنترل پلاک، اصلاح روش بهداشت دهان و در صورت وجود جرم، پاک‌سازی حرفه‌ای می‌تواند به برگشت سلا‌مت لثه کمک کند.

اما در پریودنتیت ممکن است درمان‌های تخصصی‌تری لازم باشد؛ از جمله پاک‌سازی عمیق زیر خط لثه، کنترل عفونت و مراقبت‌های دوره‌ای. در موارد پیشرفته نیز بسته به شرایط، درمان‌های تخصصی‌تر ممکن است مورد نیاز باشد.

در یک نکته مهم هم باید دقت کرد:

خونریزی لثه را با مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک یا دهان‌شویه‌های دارویی درمان نکنید. اگر دارویی لازم باشد، انتخاب آن باید بر اساس تشخیص دندانپزشک انجام شود.

آیا کمبود ویتامین باعث خونریزی لثه می‌شود؟

بله، اما نه به آن شکلی که گاهی در فضای مجازی مطرح می‌شود. کمبود شدید بعضی مواد مغذی، به‌خصوص ویتامین C، می‌تواند باعث مشکلات لثه و خونریزی شود. اسکوروی، یعنی کمبود شدید ویتامین C، می‌تواند با خونریزی و التهاب لثه، کبودی و اختلال در ترمیم زخم همراه باشد.

با این حال، اگر رژیم غذایی متنوعی دارید، کمبود شدید ویتامین C معمولاً اولین چیزی نیست که باید هنگام خونریزی لثه به آن فکر کرد.

پس قبل از اینکه خودسرانه مکمل بخرید، بهتر است ابتدا علت‌های شایع‌تر، مثل پلاک، التهاب لثه و بیماری پریودنتال، بررسی شوند.

پیشگیری از خونریزی لثه؛ چه کارهایی انجام دهیم؟

برای اینکه لثه‌های سالم‌تری داشته باشید، لازم نیست کار عجیب و پیچیده‌ای انجام دهید. همین عادت‌های ساده، اگر منظم باشند، تفاوت زیادی ایجاد می‌کنند:

1. روزی دو بار و هر بار حدود دو دقیقه مسواک بزنید.
2. از خمیردندان حاوی فلوراید استفاده کنید.
3. روزانه فضای بین دندان‌ها را تمیز کنید.
4. مسواک نرم انتخاب کنید و با فشار ملایم مسواک بزنید.
5. سیگار و سایر محصولات تنباکویی را ترک کنید.
6. اگر دیابت دارید، کنترل قند خون را جدی بگیرید.
7. در دوران بارداری مراقبت از دندان‌ها را کنار نگذارید.
8. معاینه‌های دندانپزشکی را بر اساس شرایط و میزان خطر خودتان انجام دهید.
9. اگر خونریزی مرتب تکرار می‌شود، آن را عادی تلقی نکنید.

جمع‌بندی؛ خونریزی لثه را نادیده نگیریم

خونریزی لثه هنگام مسواک زدن معمولاً بی‌دلیل اتفاق نمی‌افتد. در بسیاری از افراد، تجمع پلاک و التهاب لثه عامل اصلی است و با چند تغییر ساده مثل مسواک زدن صحیح، استفاده منظم از نخ دندان یا برس بین‌دندانی و پاک‌سازی حرفه‌ای در صورت نیاز می‌توان مشکل را کنترل کرد.

اما اگر خونریزی مرتب تکرار می‌شود یا همراه با تورم، درد، عقب‌نشینی لثه، بوی بد مداوم، چرک یا لق شدن دندان است، بهتر است آن را پشت گوش نیندازید. ممکن است پای بیماری لثه در میان باشد و هرچه زودتر تشخیص داده شود، درمان آن معمولاً ساده‌تر خواهد بود.

و یک نکته مهم: این مطلب جای معاینه و تشخیص دندانپزشک را نمی‌گیرد. علت خونریزی لثه برای هر فرد می‌تواند متفاوت باشد و باید با توجه به وضعیت دهان، سابقه پزشکی و داروهای مصرفی بررسی شود.

اگر خونریزی لثه هنگام مسواک زدن برای شما تکرار می‌شود، بهتر است علت آن را نادیده نگیرید. بررسی زودهنگام می‌تواند از پیشرفت مشکلات لثه و آسیب به دندان‌ها جلوگیری کند. برای معاینه و دریافت مشاوره تخصصی، می‌توانید به کلینیک دندانپزشکی دانا مراجعه کنید و وضعیت سلا‌مت دهان و دندان خود را توسط دندانپزشک بررسی کنید.

کلینیک دانا رشت علاوه بر بررسی و درمان مشکلات لثه، خدمات متنوع دندانپزشکی را نیز ارائه می‌دهد. از ایمپلنت دندان در رشت و عصب کشی دندان در رشت گرفته تا خدمات زیبایی مانند لمینت سرامیکی در رشت و کامپوزیت ونیر در رشت، همه در این مجموعه قابل انجام است. اگر در رشت زندگی می‌کنید برای آشنایی بیشتر با خدمات و دریافت مشاوره متناسب با شرایط خود، می‌توانید به کلینیک دانا مراجعه کنید.