دندان قروچه یا بروکسیسم (Bruxism) یکی از مشکلات نسبتاً شایع دهان و دندان است که ممکن است فرد بدون اینکه خودش متوجه باشد، دندانهایش را به هم فشار دهد یا روی هم بساید. این اتفاق میتواند در طول روز یا هنگام خواب رخ دهد.
اگر دندان قروچه شدید یا طولانیمدت باشد، بهمرور زمان ممکن است باعث سایش مینای دندان، ترک یا شکستگی دندان، حساسیت دندانی، درد عضلات فک، سردرد و مشکلات مرتبط با مفصل فک شود.
نکته مهم این است که دندان قروچه همیشه فقط یک مشکل دندانی نیست. در بعضی افراد، استرس و اضطراب، عادتهای روزانه، برخی داروها یا اختلالات خواب میتوانند در بروز یا تشدید آن نقش داشته باشند. به همین دلیل، درمان دندان قروچه باید متناسب با علت و شرایط هر فرد انتخاب شود.
آپدیت پزشکی 2026: پژوهشهای جدیدتر نشان میدهند که برای دندان قروچه یک درمان واحد که برای همه افراد بهترین باشد وجود ندارد. در بسیاری از موارد، ترکیبی از محافظت از دندانها، اصلاح عادتهای روزانه، مدیریت استرس و در صورت نیاز درمان مشکلات زمینهای، نتیجه بهتری دارد.
عناوین مقاله «دندان قروچه چیست؟ علائم، علت ها و بهترین روش های درمان دندان قروچه در سال 2026»:
دندان قروچه یا Bruxism به حالتی گفته میشود که فرد به صورت غیرارادی دندانهای خود را به هم فشار میدهد، میفشارد یا میساید.
دندان قروچه را میتوان به دو گروه اصلی تقسیم کرد:
بر اساس اطلاعات مؤسسه ملی تحقیقات دندان و جمجمه و صورت آمریکا (NIDCR)، دندان قروچه میتواند هم در کودکان و هم در بزرگسالان دیده شود و همه موارد آن نیاز به درمان ندارند؛ درمان بیشتر زمانی مطرح میشود که دندانها، عضلات فک یا کیفیت زندگی فرد تحت تأثیر قرار گرفته باشند.
یکی از مشکلات دندان قروچه این است که ممکن است مدتها بدون علامت واضح ادامه پیدا کند. بعضی افراد حتی تا زمانی که دندانپزشک آثار سایش دندانها را تشخیص ندهد، متوجه آن نمیشوند.
علائم شایع دندان قروچه عبارتاند از:
این علائم لزوماً به معنی دندان قروچه نیستند و ممکن است علتهای دیگری داشته باشند؛ بنابراین تشخیص نهایی بهتر است توسط دندانپزشک انجام شود.
علت دندان قروچه همیشه یک عامل مشخص نیست. شواهد موجود نشان میدهد که معمولاً مجموعهای از عوامل رفتاری، روانی، عصبی، دارویی و مرتبط با خواب در آن نقش دارند.
استرس، اضطراب، خشم و فشارهای روانی میتوانند باعث افزایش احتمال فشردن یا ساییدن دندانها، بهخصوص در طول روز، شوند.
برای همین است که بعضی افراد متوجه میشوند در روزهای پراسترس، ناخودآگاه فک خود را منقبض میکنند.
دندان قروچه هنگام خواب با برخی مشکلات خواب ارتباط دارد. از جمله مواردی که باید در افراد دارای علائم مشکوک بررسی شوند، خرخر شدید و وقفههای تنفسی در خواب یا آپنه خواب هستند.
به همین دلیل اگر فرد علاوه بر دندان قروچه، خرخر شدید، خوابآلودگی روزانه یا مشاهده وقفه تنفسی هنگام خواب داشته باشد، ممکن است بررسی خواب نیز ضروری باشد.
برخی داروها میتوانند در بعضی افراد با افزایش احتمال دندان قروچه ارتباط داشته باشند. اگر بعد از شروع یک داروی جدید، دندان قروچه یا فشردن فک شروع یا تشدید شده است، نباید دارو را خودسرانه قطع کرد؛ بهتر است موضوع با پزشک مطرح شود.
جویدن مداوم آدامس، جویدن ناخن یا نگه داشتن اجسام بین دندانها میتواند فعالیت عضلات فک را افزایش دهد.
همچنین در دندان قروچه بیداری، بسیاری از افراد هنگام کار با کامپیوتر، مطالعه یا تمرکز متوجه نمیشوند که دندانهایشان را روی هم فشار میدهند.
دندان قروچه احتمالاً نتیجه یک عامل واحد نیست و عوامل جسمی، روانی و ژنتیکی میتوانند در بروز آن نقش داشته باشند. علت دقیق این اختلال در همه افراد هنوز کاملاً مشخص نیست.
البته اگرچه نامرتبی دندانها و مشکلات فکی ممکن است در وضعیت قرارگیری دندانها و عملکرد فک تأثیر داشته باشند، اما نمیتوان آنها را علت قطعی و اصلی دندان قروچه در همه افراد دانست. اگر دندانهای شما نامرتب هستند، روی هم قرار گرفتن آنها مناسب نیست یا احساس میکنید فک و نحوه بسته شدن دندانهایتان مشکل دارد، بهتر است قبل از هر اقدامی معاینه تخصصی انجام شود.
در صورت نیاز، ارتودنسی دندان در رشت میتواند به اصلاح نامرتبی دندانها و برخی ناهماهنگیهای فکی کمک کند؛ با این حال، تصمیم برای شروع درمان ارتودنسی باید بر اساس معاینه و تشخیص متخصص انجام شود.
دندان قروچه خفیف ممکن است آسیب قابل توجهی ایجاد نکند، اما اگر شدید و مداوم باشد، میتواند به مرور زمان مشکلاتی ایجاد کند.
مهمترین عوارض احتمالی عبارتاند از:
نکته مهم این است که شدت عوارض در همه افراد یکسان نیست. NIDCR نیز تأکید میکند که موارد شدید دندان قروچه میتوانند باعث آسیب دندان، درد فک، خستگی عضلات و سردرد شوند.
پاسخ این سؤال برای همه افراد یکسان نیست. درمان دندان قروچه به این بستگی دارد که مشکل فرد بیشتر در بیداری یا هنگام خواب رخ میدهد، آیا دندانها آسیب دیدهاند یا نه، آیا درد فک وجود دارد و آیا عواملی مثل استرس یا اختلال خواب در میان هستند.
در سال 2026، رویکرد منطقیتر این است که به جای دنبال کردن یک «درمان قطعی» برای همه بیماران، علتها و پیامدهای دندان قروچه بهصورت جداگانه مدیریت شوند.
| روش درمان | بیشتر برای چه شرایطی؟ | مهمترین مزیت | نکته مهم |
|---|---|---|---|
| نایت گارد یا اسپلینت | دندان قروچه شبانه و سایش دندان | محافظت از دندانها | لزوماً دندان قروچه را متوقف نمیکند |
| مدیریت استرس | دندان قروچه بیداری و استرس | کاهش عوامل تشدیدکننده | نیازمند استمرار است |
| اصلاح عادتهای روزانه | فشردن دندانها در روز | ساده و کمهزینه | نیازمند تمرین و آگاهی است |
| بهبود خواب | دندان قروچه شبانه و خواب نامنظم | بهبود کیفیت خواب | در صورت شک به آپنه، بررسی پزشکی لازم است |
| فیزیوتراپی | درد و مشکلات عضلات فک | کمک به کاهش درد و بهبود عملکرد | شواهد هنوز محدود است |
| بوتاکس عضلات فک | موارد شدید و مقاوم | کاهش فعالیت و درد عضلات | درمان خط اول نیست |
| داروها | موارد خاص | کمک در شرایط انتخابشده | مصرف خودسرانه ممنوع |
| ترمیم دندانهای آسیبدیده | سایش یا شکستگی شدید | محافظت و بازسازی دندان | علت دندان قروچه را درمان نمیکند |
بررسیهای جدید نیز نشان میدهند که هنوز یک روش درمانی واحد که برای تمام بیماران بهترین باشد، وجود ندارد.
نایت گارد یا اسپلینت اکلوزال یکی از روشهای رایج برای محافظت از دندانها در افراد مبتلا به دندان قروچه است.
وظیفه اصلی این وسیله این است که تماس مستقیم دندانهای بالا و پایین را کنترل کرده و از آسیب مکانیکی بیشتر به دندانها جلوگیری کند.
اما یک نکته مهم وجود دارد:
نایت گارد را نباید بهعنوان درمان قطعی دندان قروچه معرفی کرد.
هدف اصلی آن در بسیاری از بیماران، محافظت از دندانها و کنترل برخی پیامدهای دندان قروچه است.
مطالعات جدید همچنان در حال بررسی تأثیر انواع اسپلینتها بر خواب، فعالیت عضلات و علائم دندان قروچه هستند. یک مرور نظاممند و متاآنالیز منتشرشده در سال 2026 نیز نشان داده که اسپلینتهای اکلوزال میتوانند بر برخی شاخصهای خواب اثر بگذارند، اما انتخاب نوع وسیله باید با توجه به شرایط بیمار انجام شود.
محافظهای آماده ممکن است برای بعضی افراد در دسترستر باشند، اما وقتی فرد دندان قروچه شدید، درد فک، سایش قابل توجه یا مشکلات مفصل فک دارد، بهتر است قبل از استفاده طولانیمدت توسط دندانپزشک معاینه شود.
یک اسپلینت نامناسب میتواند باعث ناراحتی یا تغییر در نحوه تماس دندانها شود.
بنابراین انتخاب نوع محافظ، ضخامت و نحوه تنظیم آن باید بر اساس شرایط دهان و فک فرد انجام شود.
اگر هنگام کار، رانندگی، مطالعه یا تمرکز متوجه میشوید دندانهایتان را روی هم فشار میدهید، احتمالاً بخشی از مشکل مربوط به دندان قروچه بیداری است.
در این شرایط، یکی از سادهترین کارها افزایش آگاهی از وضعیت فک است.
در حالت استراحت، لازم نیست دندانهای بالا و پایین دائماً به هم فشار داشته باشند.
میتوانید در طول روز چند یادآور روی تلفن همراه خود تنظیم کنید و هر بار این چند سؤال را از خودتان بپرسید:
روشهای مدیریت استرس مانند ورزش، مدیتیشن، تنفس آرام و در صورت نیاز مشاوره روانشناختی نیز میتوانند در کنترل عوامل تشدیدکننده دندان قروچه نقش داشته باشند.
جالب است که یک مرور نظاممند منتشرشده در سال ۲۰۲۶، روشهایی مانند بازخورد زیستی (Biofeedback)، تغییر عادت، یادآورهای روزانه و مشاوره را برای دندان قروچه بیداری بررسی کرده و شواهد اولیه را امیدوارکننده، اما هنوز محدود و ناهمگون دانسته است.
بوتاکس عضلات فک در سالهای اخیر بیشتر مورد توجه قرار گرفته است، بهخصوص برای بیمارانی که دندان قروچه شدید یا درد و فعالیت بیش از حد عضلات فک دارند.
تزریق بوتولینوم توکسین نوع A میتواند فعالیت عضلاتی مانند ماستر را برای مدتی کاهش دهد و در برخی بیماران باعث کاهش درد یا شدت فعالیت عضلات شود.
اما بوتاکس را نباید درمان قطعی یا انتخاب اول برای تمام افراد مبتلا به دندان قروچه دانست.
یک مرور نظاممند در سال 2026 که اسپلینتهای اکلوزال و بوتولینوم توکسین را مقایسه کرده، نشان داده است که هر دو روش میتوانند برخی پیامدهای بالینی دندان قروچه خواب را بهبود دهند؛ با این حال، زمانی که هدف اصلی محافظت مکانیکی از دندانها باشد، اسپلینت همچنان یک گزینه محافظهکارانه مهم محسوب میشود.
همچنین مرورهای قبلی نشان دادهاند که برای بوتاکس هنوز درباره پروتکل مناسب، میزان اثر و پیامدهای طولانیمدت به تحقیقات بیشتری نیاز است.
بنابراین اگر قصد تزریق بوتاکس برای دندان قروچه دارید، بهتر است ابتدا علت و شدت مشکل توسط دندانپزشک بررسی شود.
در برخی شرایط خاص ممکن است پزشک داروهایی را برای مدت محدود در نظر بگیرد، اما دارو درمان استاندارد و قطعی دندان قروچه برای همه افراد نیست.
Mayo Clinic نیز تأکید میکند که داروها بهطور کلی اثر قطعی و قابل اتکایی برای درمان دندان قروچه ندارند و تحقیقات بیشتری در این زمینه مورد نیاز است.
بنابراین مصرف خودسرانه داروهای شلکننده عضلات یا داروهای ضداضطراب برای دندان قروچه توصیه نمیشود. اگر احساس میکنید دندان قروچه بعد از شروع یک دارو ایجاد شده است، دارو را خودسرانه قطع نکنید و با پزشک تجویزکننده صحبت کنید.
در افرادی که علاوه بر دندان قروچه دچار درد عضلات فک، سردرد یا مشکلات حرکتی فک هستند، فیزیوتراپی میتواند بهعنوان بخشی از برنامه درمانی مطرح شود.
مرورهای جدید نشان دادهاند که بعضی روشهای فیزیوتراپی، بهخصوص زمانی که همراه با سایر درمانها استفاده شوند، ممکن است در کاهش درد صورت و فک، بهبود کیفیت خواب و عملکرد فک مفید باشند؛ با این حال کیفیت شواهد موجود هنوز یکسان و قطعی نیست.
اگر دندان قروچه شما خفیف است، چند تغییر ساده در سبک زندگی میتواند کمککننده باشد:
قهوه، چای پررنگ و سایر نوشیدنیهای حاوی کافئین در بعضی افراد میتوانند علائم را تشدید کنند.
مصرف الکل بهخصوص در ساعات نزدیک خواب میتواند روی خواب و رفتارهای مرتبط با آن اثر بگذارد.
جویدن طولانیمدت آدامس فعالیت عضلات فک را بیشتر میکند.
داشتن برنامه خواب منظم و توجه به کیفیت خواب میتواند بخشی از مدیریت دندان قروچه باشد.
اگر متوجه شدید دندانها را بدون دلیل روی هم فشار میدهید، فک را رها کنید و اجازه دهید عضلات آن استراحت کنند.
گاهی فرد هیچ صدایی از ساییدن دندانها نمیشنود، اما دندانپزشک میتواند آثار سایش یا آسیب را در معاینه تشخیص دهد.
بله، در موارد شدید و طولانیمدت میتواند باعث سایش دندان، ترک، شکستگی، حساسیت و آسیب به ترمیمهای دندانی شود. البته شدت آسیب در همه افراد یکسان نیست و وجود مقداری سایش دندان بهتنهایی به معنی ابتلا به دندان قروچه شدید نیست.
به همین دلیل تشخیص باید با توجه به مجموعه علائم، معاینه دندانها، وضعیت عضلات و مفصل فک و در صورت نیاز بررسی خواب انجام شود.
دندان قروچه هنگام خواب و اختلالات خواب میتوانند با یکدیگر ارتباط داشته باشند. اگر علاوه بر دندان قروچه، علائمی مانند خرخر شدید، قطع و وصل شدن تنفس در خواب، بیدار شدن با احساس خفگی یا خوابآلودگی شدید در طول روز وجود داشته باشد، بهتر است احتمال اختلالات تنفسی خواب نیز بررسی شود.
اگر میخواهید بیشتر درباره خروپف بدانید، مقاله درمان خر و پف با ارتودنسی؛ دندان های نامرتب باعث خر و پف شوند؟ را مطالعه کنید.
در چنین شرایطی صرفاً استفاده از نایت گارد ممکن است تمام مسئله را حل نکند و درمان مشکل زمینهای اهمیت دارد. Mayo Clinic نیز توصیه میکند در صورت شک به اختلالات مهم خواب، ارزیابی توسط متخصص خواب در نظر گرفته شود.
اگر یکی از موارد زیر را دارید، بهتر است برای معاینه اقدام کنید:
اگر دندان قروچه شما باعث سایش دندانها، درد فک یا حساسیت دندان شده است، بهتر است برای بررسی دقیق علت و انتخاب روش درمان مناسب، توسط دندانپزشک معاینه شوید. در کلینیک دندانپزشکی دانا، وضعیت دندانها، فک و علائم شما بررسی میشود تا متناسب با شرایطتان بهترین گزینه درمانی پیشنهاد شود.
البته خدمات کلینیک دانا رشت فقط به تشخیص و درمان دندان قروچه محدود نمیشود. اگر علاوه بر درمان دندان قروچه به خدمات دیگری برای سلامت و زیبایی دندانها نیاز دارید، میتوانید از خدماتی مانند ایمپلنت دندان در رشت، ارتودنسی دندان در رشت، لمینت سرامیکی در رشت و کامپوزیت ونیر در رشت، عصب کشی دندان در رشت و سایر خدمات تخصصی دندانپزشکی نیز بهرهمند شوید. انتخاب روش درمان در هر زمینه، با توجه به شرایط دندانها و نیازهای هر فرد انجام میشود.
دندان قروچه همیشه یک بیماری ساده دندانی نیست و نمیتوان برای همه افراد یک نسخه مشابه تجویز کرد.
اگر دندان قروچه خفیف باشد، اصلاح عادتهای روزانه، کاهش استرس، توجه به کیفیت خواب و معاینه منظم دندانها ممکن است کافی باشد. در صورت وجود سایش دندان یا درد فک، ممکن است استفاده از اسپلینت یا سایر درمانها لازم شود.
در موارد شدیدتر نیز گزینههایی مانند فیزیوتراپی، بررسی اختلالات خواب و در شرایط انتخابشده درمانهایی مانند بوتاکس مطرح میشوند.
نکته مهم در سال 2026 این است که هدف درمان فقط متوقف کردن صدای دندان قروچه نیست؛ بلکه باید از دندانها محافظت کرد، درد و مشکلات فک را کنترل کرد و عوامل زمینهای قابل اصلاح را نیز شناسایی کرد. شواهد جدید هم بر یک رویکرد فردمحور و چندجانبه تأکید دارند.
اگر صبحها با درد فک، سردرد یا حساسیت دندان از خواب بیدار میشوید یا اطرافیان صدای ساییدن دندانهایتان را هنگام خواب شنیدهاند، بهتر است یک معاینه دندانپزشکی انجام دهید تا قبل از ایجاد آسیب جدیتر، وضعیت دندانها و فک بررسی شود.
این مقاله توسط تیم تحریریه پزشکی کلینیک دندانپزشکی دانا و از منابع معتبر پزشکی جمع آوری شده است.
آخرین بررسی مقاله: شهریور 1405
درصورت منتشر شدن تحقیقات و مقالات معتبر جدید، این مقاله بروزرسانی خواهد شد.
گاهی بله. موارد خفیف ممکن است بدون درمان خاصی کنترل شوند. در کودکان نیز دندان قروچه در بسیاری از موارد با افزایش سن کاهش پیدا میکند. اما اگر دندانها آسیب ببینند یا درد فک وجود داشته باشد، بهتر است علت و شدت آن بررسی شود.
یک درمان واحد برای همه افراد وجود ندارد. بسته به علت و شدت مشکل ممکن است محافظ دندان، اصلاح عادتهای روزانه، مدیریت استرس، بهبود خواب، فیزیوتراپی، درمان مشکلات زمینهای یا در موارد خاص بوتاکس و داروها مطرح شوند.
نایت گارد بیشتر برای محافظت از دندانها در برابر فشار و سایش استفاده میشود و الزاماً علت دندان قروچه را برطرف نمیکند.
بوتاکس میتواند در برخی بیماران فعالیت عضلات فک و درد مرتبط را کاهش دهد، اما درمان قطعی همه انواع دندان قروچه محسوب نمیشود. شواهد جدید از استفاده انتخابی آن حمایت میکنند، ولی هنوز درباره بهترین پروتکل و اثرات طولانیمدت به تحقیقات بیشتری نیاز است.
استرس و اضطراب میتوانند از عوامل تشدیدکننده دندان قروچه، بهخصوص نوع بیداری، باشند. با این حال دندان قروچه معمولاً حاصل یک عامل واحد نیست.
در برخی افراد بله. فشار و فعالیت بیش از حد عضلات فک میتواند با سردرد، بهخصوص درد ناحیه شقیقه، همراه باشد. البته سردرد دلایل متعددی دارد و نباید هر سردردی را به دندان قروچه نسبت داد.
دندان قروچه شدید و طولانیمدت میتواند فشار زیادی به دندانها وارد کند و خطر سایش، ترک یا شکستگی را افزایش دهد.
دندان قروچه در کودکان نسبتاً شایع است و بسیاری از کودکان با افزایش سن آن را پشت سر میگذارند. با این حال اگر کودک درد فک، آسیب دندانی یا علائم قابل توجه داشته باشد، بهتر است موضوع با دندانپزشک مطرح شود.
در برخی افراد دندان قروچه هنگام خواب همراه با اختلالات خواب، از جمله مشکلات تنفسی هنگام خواب، دیده میشود. اگر دندان قروچه همراه با خرخر شدید یا وقفه تنفسی باشد، بررسی خواب میتواند اهمیت داشته باشد.
مطالب منتخب سردبیر
ساعت کاری:
شنبه تا چهارشنبه : 8:30 صبح تا 20:00 شب ، پنجشنبه: 8:30 صبح تا 15:00 عصر
1 دیدگاه ثبت شده است
شیردل
4 شهریور 1405تو کلینیک دانا میشه دندان قروچه رو درمان کرد؟